رشته بیوفیزیک چیست؟ – معرفی کامل + بازار کار و آینده شغلی

رشته بیوفیزیک شاخه ‌ای از علوم پایه بیوفیزیک می باشد که از برای بررسی و مطالعه فرآیند‌‌های بیولوژیکی از روش ‌‌های فیزیک استفاده می ‌کند. فیزیک برای تبیین جهان طبیعی از قوانین ریاضی استفاده می ‌کند، در حقیقت فیزیک توانایی این را دارد که برای کسب چگونگی عملکرد موجودات بیولوژیکی و موجودات زنده مورد استفاده قرار بگیرد.

رشته بیوفیزیک در زمینه هایی مانند پژوهش های زیستی و پزشکی، ساختار مولکولی، زیست فناوری و بررسی فرایندهای سلولی کاربرد دارد.

لازم به ذکر است، رشته بیوفیزیک در ایران عمدتا در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری دنبال می شود.

بیوفیزیک چیست؟

رشته بیوفیزیک رشته ‌ای می باشد که جهت درک چگونگی عملکرد سیستم‌‌ های بیولوژیکی روش ‌‌ها و تئوری ‌‌های فیزیک را به کار می ‌برد. بیوفیزیک جهت درک مکانیک نحوه ساخت مولکول های زیستی، نوع عملکرد و حرکت قسمت های مختلف سلول و عملکرد سیستم ‌‌های پیچیده در بدن از جمله گردش خون، مغز، سیستم ایمنی بدن و دیگر موارد خیلی مهم می باشد.

بیوفیزیک یک زمینه علمی ‌پر جنب و جوش می باشد که دانشمندان زیادی از حوزه های مختلف از قبیل شیمی، ریاضی، ‌مهندسی،‌ فیزیک،‌ فارماکولوژی و علوم مواد، برای توسعه و کشف ابزار‌ های جدید جهت درک چگونگی زیست ‌شناسی از مهارت‌‌های خود استفاده می‌ کنند.

از آنجا که بسیاری از مفاهیم بیوفیزیک بر پایه قوانین و روش های فیزیکی شکل گرفته اند، آشنایی با رشته فیزیک در دانشگاه می تواند برای علاقه مندان به این حوزه مفید باشد.

رشته بیوفیزیک چیست؟

رشته بیوفیزیک یک حوزه تخصصی و میان رشته ای است که دانشجو را با استفاده از روش های فیزیکی و محاسباتی برای مطالعه سیستم های زیستی آشنا می کند.

دانشجویان رشته بیوفیزیک می توانند با توجه به علاقه و زمینه پژوهشی خود، در موضوعات مختلفی فعالیت کنند، از جمله:

• بیوفیزیک مولکولی برای بررسی ساختار و عملکرد مولکول های زیستی
• بیوفیزیک سلولی برای مطالعه فرایندهای فیزیکی در سلول ها
• بیوفیزیک نظری و محاسباتی برای استفاده از مدل های ریاضی، شبیه سازی و روش های محاسباتی در تحلیل پدیده های زیستی

رشته بیوفیزیک رشته ‌ای می باشد که جهت درک چگونگی عملکرد سیستم‌‌ های بیولوژیکی روش ‌‌ها و تئوری ‌‌های فیزیک را به کار می ‌برد. بیوفیزیک جهت درک مکانیک نحوه ساخت مولکول های زیستی، نوع عملکرد و حرکت قسمت های مختلف سلول و عملکرد سیستم ‌‌های پیچیده در بدن از جمله گردش خون، مغز، سیستم ایمنی بدن و دیگر موارد خیلی مهم می باشد.

در بیوفیزیک محاسباتی، استفاده از روش های محاسباتی برای تحلیل داده ها اهمیت زیادی دارد و رشته مهندسی کامپیوتر می تواند با این حوزه ارتباط داشته باشد.

رشته بیوفیزیک در دانشگاه

نحوه ورود به رشته بیوفیزیک

رشته بیوفیزیک در ایران در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری ارائه می شود و برای ورود به آن، داوطلب باید ابتدا مدرک کارشناسی یا کارشناسی ارشد مرتبط با شرایط اعلام شده برای هر مقطع را داشته باشد.

برای کارشناسی ارشد بیوفیزیک معمولا فارغ التحصیلان رشته های مرتبط با علوم زیستی و علوم پایه مانند موارد زیر می توانند اقدام کنند:

• زیست شناسی
• بیوشیمی
• فیزیک
• سایر رشته های مرتبط

بنابراین برخلاف برخی رشته های دانشگاهی، مسیر ورود مستقیم از دیپلم به کارشناسی بیوفیزیک در ساختار رایج پذیرش این رشته وجود ندارد.

پذیرش در رشته بیوفیزیک با کنکور

در مقطع کارشناسی ارشد بیوفیزیک، مسیر اصلی ورود، شرکت در آزمون کارشناسی ارشد و انتخاب رشته محل های مربوط به بیوفیزیک پس از اعلام نتایج است. مواد امتحانی این رشته نیز شامل مباحثی از جمله بیوفیزیک، زیست شناسی سلولی و مولکولی، بیوشیمی، ژنتیک و زبان است.

برای ورود به دکتری بیوفیزیک نیز پذیرش از مسیر آزمون دکتری تخصصی و سپس انتخاب رشته محل و مراحل ارزیابی دانشگاه انجام می شود. شرایط شرکت در آزمون و مدارک تحصیلی مورد قبول، هر سال در دفترچه همان سال اعلام می شود.

پذیرش بیوفیزیک بدون کنکور

در مقطع کارشناسی ارشد، برخی دانشگاه ها می توانند بر اساس آیین نامه استعدادهای درخشان و بدون آزمون دانشجو بپذیرند؛ این شیوه معمولا برای دانشجویان و دانش آموختگان ممتاز و با توجه به شرایط علمی، معدل، سوابق پژوهشی و ضوابط دانشگاه انجام می شود.

در مقطع دکتری بیوفیزیک نیز امکان پذیرش بدون آزمون برای استعدادهای درخشان وجود دارد، اما این نوع پذیرش به صورت یک پذیرش عمومی و همگانی نیست و هر دانشگاه، رشته های مشمول، شرایط و زمان ثبت نام خود را در فراخوان جداگانه اعلام می کند.

با توجه به اینکه بیوفیزیک یک رشته تخصصی و تحصیلات تکمیلی است، بررسی شرایط مدرک کارشناسی، سوابق تحصیلی و مسیرهای پذیرش پیش از اقدام می تواند مشخص کند کدام روش ورود برای شما مناسب تر است.

دانشگاه های ارائه دهنده رشته بیوفیزیک در مقاطع مختلف

بیشتر ظرفیت رشته بیوفیزیک در دانشگاه های دولتی و برخی نیز در واحدهای دانشگاه آزاد قرار دارد.

دانشگاه های دولتی

دانشگاه آزاد اسلامی

نکته: در حال حاضر رشته بیوفیزیک در دانشگاه پیام نور، موسسات غیرانتفاعی و دانشگاه علمی کاربردی ارائه نمی شود.

اگر درباره مناسب بودن بیوفیزیک برای خودتان یا انتخاب مسیر تحصیل و تخصص در این حوزه تردید دارید، بررسی دقیق سوابق تحصیلی، توانایی ها و هدف حرفه ای شما با راهنمایی تخصصی می تواند تصمیم گیری را روشن تر و انتخاب نهایی را مطمئن تر کند.

مطالعه عملکرد مغز و ارتباط سلول های عصبی از موضوعاتی است که می تواند میان بیوفیزیک و رشته علوم شناختی ارتباط ایجاد کند.

انواع بیوفیزیک

در خیلی از شاخه ‌‌های متنوع زیست این رشته شناسی گنجانده شده است.

تحقیقاتی در زمینه بیوفیزیک یا زیست شناسی بعضی از مباحث شامل موارد زیر هستند:

بیوفیزیک غشاء

مطالعه عملکرد و ساختار غشای سلولی، از قبیل پروتئین ها، کانال‌ های یونی و گیرنده‌ های تعبیه شده در آنان در زمینه بیوفیزیک غشاء جای می ‌گیرند.

بیوفیزیک محاسباتی / نظری

برای مطالعه سیستم‌‌های بیولوژیکی، استفاده از مدل سازی ریاضی در زمینه بیوفیزیک نظری و محاسباتی قرار می ‌گیرد. در این عملکرد پروتئین ‌‌ها و شاخه فیزیک، ساختار‌های بیومولکولی در سطح اتمی و کمپلکس‌‌های مولکولی مورد مطالعه قرار می ‌گیرد.

مهندسی پروتئین

جهت اصلاح و ایجاد پروتئین ها از مهندسی پروتئین جهت توسعه زیست شناسی مصنوعی استفاده می‌ شود. اغلب مهندسی پروتئین در قالب درمان‌‌های جدید بیماری جهت پیشبرد سلامت انسان مورد استفاده قرار می‌ گیرد.

ساختار‌‌های مولکولی

این شاخه بر ساختمان مولکول ‌‌های بیولوژیکی شامل اسید‌‌ های نوکلئیک، پروتئین‌‌ها و لیپید‌‌ ها مطالعه می ‌کند.

مکانیسم‌‌ ها

استفاده از مکانیسم‌‌ های فیزیکی در شاخه بیوفیزیک مکانیسم‌‌ها برای توضیح وقایع فرآیند‌‌ های بیولوژیکی جای می ‌گیرد. بعضی از مکانیسم‌‌ های فیزیکی شامل فولدینگ یا تا خوردگی پروتئین، انتقال انرژی در غشا‌‌ها، رفتار‌های الکتریکی سلول‌‌ها و حرکت سلولی هستند.

لیست دروس رشته بیوفیزیک

دروس رشته بیوفیزیک در مقطع کارشناسی ارشد

در کارشناسی ارشد بیوفیزیک، دروس دانشگاهی بر مباحث میان رشته ای زیست شناسی، فیزیک، شیمی و روش های آزمایشگاهی و محاسباتی تمرکز دارند. برای این دوره، ۳۰ واحد شامل ۱۴ واحد دروس الزامی، ۸ واحد دروس انتخابی و ۸ واحد پایان نامه را نشان می دهد.

دروس الزامی ارشد بیوفیزیک

• بیوفیزیک
• زیست شناسی سلولی و مولکولی
• بیوشیمی
• ژنتیک
• میکروبیولوژی
• روش های بیوفیزیکی
• روش تحقیق
• سمینار

دروس انتخابی ارشد بیوفیزیک

• بیوفیزیک مولکولی
• بیوفیزیک سلولی
• بیوفیزیک پرتویی
• بیوترمودینامیک
• بیوشیمی غشا
• ساختار و عملکرد پروتئین ها
• روش های طیف سنجی
• روش های محاسباتی در بیوفیزیک
• بیوانفورماتیک
• مهندسی پروتئین

توجه: عنوان و تعداد برخی دروس ممکن است بر اساس برنامه آموزشی دانشگاه متفاوت باشد.

دروس رشته بیوفیزیک در مقطع دکتری

در دکتری بیوفیزیک، بخش قابل توجهی از آموزش به مباحث پیشرفته و پژوهش تخصصی اختصاص دارد و موضوعات درسی حول بیوفیزیک در سطح سلولی، مولکولی و پرتویی و همچنین بیوترمودینامیک شکل می گیرن.

دروس تخصصی دکتری بیوفیزیک

• بیوفیزیک سلولی پیشرفته
• بیوفیزیک مولکولی پیشرفته
• بیوفیزیک پرتویی
• بیوترمودینامیک
• روش های پیشرفته بیوفیزیکی
• روش های محاسباتی در بیوفیزیک
• بیوشیمی پیشرفته
• زیست شناسی سلولی و مولکولی پیشرفته
• ژنتیک پیشرفته
• میکروبیولوژی پیشرفته
• روش تحقیق پیشرفته
• سمینار
• رساله دکتری

در آزمون دکتری بیوفیزیک، دروس تخصصی سطح کارشناسی نیز شامل بیوشیمی، بیوفیزیک، میکروبیولوژی، ژنتیک و زیست شناسی سلولی و مولکولی است و در سطح کارشناسی ارشد، بیوفیزیک سلولی، پرتویی، مولکولی و بیوترمودینامیک مورد سنجش قرار می گیرند.

بازار کار رشته بیوفیزیک

بیوفیزیکدانان محققان و معلمان فیزیک، زیست شناسی، مهندسی و خیلی از حوزه ‌‌های دیگر هستند. آنان در بیمارستان ‌ها، دانشگاه‌‌ ها، شرکت‌‌های مهندسی زیستی و استارتاپ ‌‌های فنی که در توسعه سیستم‌ های انتقال دارو، آزمایش‌‌ های نوین تشخیصی یا سوخت ‌‌های زیستی بالقوه می باشند، توانایی این را دارند که مشغول به کار گردند.

اگر به ترکیب زیست شناسی، تحلیل داده و روش های محاسباتی علاقه دارید، رشته بیوانفورماتیک می تواند یکی از گزینه های نزدیک به بیوفیزیک برای ادامه تحصیل باشد.

رشته بیوفیزیک برای چه کسانی مناسب است؟

رشته بیوفیزیک برای افرادی مناسب است که به ترکیب علوم پایه و بررسی پدیده های زیستی علاقه از طرفی این رشته بیشتر برای افرادی مناسب است که:

• به پژوهش و فعالیت های آزمایشگاهی علاقه دارند.
• در مباحث فیزیک، ریاضی و زیست شناسی توانایی مناسبی دارند.
• از بررسی ساختار و عملکرد سلول ها، پروتئین ها و مولکول های زیستی لذت می برند.
• به کار با داده، نرم افزارهای تخصصی و روش های محاسباتی علاقه مند هستند.
• برای ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری و فعالیت علمی و پژوهشی آمادگی دارند.

رشته های جایگزین بیوفیزیک

چنانچه شما میان بیوفیزیک و رشته های نزدیک به آن مردد هستید، بررسی دقیق علایق علمی، توانایی های تحصیلی و هدف پژوهشی شما بسیار تاثرگزار است.

نتیجه گیری

رشته بیوفیزیک با توجه به ماهیت میان رشته ای خود، در موضوعاتی مانند ساختار مولکول های زیستی، عملکرد سلول ها، زیست فناوری و پژوهش های مرتبط با پزشکی و داروسازی کاربرد دارد.

با توجه به اینکه رشته بیوفیزیک در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری دنبال می شود، شناخت شرایط ورود، دانشگاه های ارائه دهنده، زمینه های تخصصی و آینده شغلی آن پیش از انتخاب این مسیر اهمیت زیادی دارد.

در همین راستا باید گفت: مشاوره انتخاب رشته و بررسی شرایط تحصیلی و هدف پژوهشی شما با راهنمایی تخصصی می تواند کمک کند مسیر مناسب تری را با اطمینان بیشتری انتخاب کنید.

سوالات متداول

منظور از رشته بیوفیزیک چیست؟

شاخه ‌ای از علوم پایه بیوفیزیک می باشد که از برای بررسی و مطالعه فرآیند‌‌های بیولوژیکی از روش ‌‌های فیزیک استفاده می ‌کند.

اولین کتاب بیوفیزیک توسط چه کسی منتشر شد؟

آدولف فیک در سال 1856، یکی از دانشجویان لودویگ، اولین کتاب درسی را توانست با عنوان بیوفیزیک را منتشر کند.

لطفا برای استفاده از مقالات سایت به تاریخ انتشار آن دقت فرمایید در صورت هر گونه مغایرت با ما تماس بگیرید

رشته بیوفیزیک چیست؟ – معرفی کامل + بازار کار و آینده شغلی

شما می توانید با مطالعه مقالات ما در این زمینه پاسخ سئوال خود را بیابید و در صورت نیاز با تلفن ثابت و بدون پیش شماره از سراسر ایران با شماره ۹۰۹۹۰۷۱۹۸۵ تماس بگیرید.